Loading...

تاریخچه ی كاروانسراها

//تاریخچه ی كاروانسراها

تاریخچه ی كاروانسراها

تاریخچه ی كاروانسراها

كاروانسرا ها، مهمان خانه های بین راهی كشور ایران در طی قرون متمادی گذشته بوده و سابقه آن به دوره هخامنشی یعنی بیش از دو هزار و پانصد سال قبل می رسد. در مسیر راه های مهم بین شهری، كاروانسرا ها به فاصله مسافتی كه كاروان در یك روز می توانسته طی كند، ساخته می شده است.

به دلیل خشكی نسبی آب و هوا در بخش عمده ای از كشور ایران و دور بودن شهر ها و آبادی ها از یكدیگر، وجود نقاطی جهت استراحت و تهیه آذوقه در بین راه، امری حیاتی و ضروری بوده و بدون وجود این ایستگاه ها، طی طریق و ارتباط بین مناطق مختلف كشور غیر ممكن بوده است.

از آنجایی كه در دوره پیش از اسلام، خصوصاً در زمان پادشاهی هخامنشی، وسعت مملكت ایران بسیار زیاد بوده و كنترل این امپراطوری وسیع احتیاج به خطوط ارتباطی منظم و مطمین داشته، مورخین یونان باستان مانند هرودت و گزنفون از وجود راه های امن و كاروانسرا های خوب در ایران خبر می دهند. هرودت در مورد راه های امپراطوری هخامنشی می نویسد: «واحد مقیاس راه ها پرسنگ است و به مسافت هر چهار پرسنگ منزلی تهیه شده موسوم به ایستگاه؛ در این منازل مهمان خانه های خوب بر پا گردیده .

در دوره حكومت اشكانی و ساسانی نیز وجود راه های امن و كاروانسرا های مناسب امری ضروری برای اداره كشور پهناور ایران در این دوره تاریخی بوده است. خصوصاً از آنجایی كه ایران در مسیر تجارت بین المللی بین خاور دور از یك سو و سواحل مدیترانه و اروپا از طرف دیگر قرار داشته و بخش عمده ای از مسیر تجاری جاده ابریشم از سرحدات شمالی ایران می گذشته، تامین امنیت و رفاه بازرگانان در این مسیر طولانی كه منبع درآمد مهمی برای دولت بوده، امری لازم و ضروری بوده است.

از دوره پادشاهی هخامنشی و اشكانی كاروانسرای شناخته شده ای در ایران باقی نمانده است، ولی از زمان ساسانیان تعداد معدودی كاروانسرا باقی مانده كه الگوی كاروانسرا های بعدی در دوره اسلامی قرار گرفته است. از قدیمی ترین كاروانسرا های ایران می توان از كاروانسرای دروازه گچ نام برد. پایه ها و بخشی از دیوار های این كاروانسرا كه با سنگ و آهك ساخته شده هنوز باقی است. این بنا دارای یك حیاط مركزی و تعدادی دالان در اطراف حیاط است.

ماكسیم سیرو در كتاب خود به نام «كاروانسرا های ایران و ساختمان های كوچك میان راه» می نویسد: «در اواخر دوران ساسانی دو نوع كاروانسرا در سرزمین ایران شناخته می شد. یكی از آنها شامل حیاطی بوده كه در اطرافش یك نوع دالان عریضی برای چهارپایان ساخته بودند مانند كاروانسرای دروازه گچ …. نوع دوم شامل تالار های مستطیلی است كه در اطراف حیات مركزی قرار گرفته اند و این از خصوصات كاروانسرا های ایرانی است …. در آن كاروانسرا های نوع اول مسیله اقامت مسافران تقریباً نادیده گرفته شده است .

در دوره اسلامی پلان این دو نوع كاروانسرا به نحو بسیار منطقی ای تلفیق می شود به صورتی كه در اطراف حیاط مركزی، اطاق های كاروانیان و در پشت آنها دالان های عریضی برای نگهداری چهارپایان احداث می گردد و مانند بنای كاخ های اشكانی و ساسانی، در اغلب كاروانسرا ها در اطراف حیات مركزی دو و یا چهار ایوان می سازند. این سبك كاروانسرا های ایرانی مورد تقلید بسیاری از كشور ها مانند پاكستان، افقانستان، هند و نواحی آسیای میانه قرار گرفته است.

كاروانسرا در سواحل جنوبی دریای خزر

كاروانسرا ها در كرانه شمالی خلیج فارس و دریای عمان

كاروانسرا در نواحی كوهستانی و مرتفع

كاروانسرا در دشت های فلات

 

 

نویسنده : مسعود زمانیها

با معمار نمونه همراه باشید

 

0 0 رای ها
رأی دهی به مقاله
اشتراک در
اشاره به موضوع
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments

گروه معماری و دکوراسیون داخلی مسعود زمانیها

طراحی، نظارت و اجرای پروژه های لوکس و فاخر معماری و معماری داخلی

اطلاعات تماس

Phone: 0098 - 21 - 26416252

Mobile: 0098 - 912 - 1045329

Web: http://nemoneh.com